Η Ναύπακτος είναι μία μικρή ιστορική και γραφική πόλη σε απόσταση 8 χιλιομέτρων από το Αντίρριο και 216 χιλιομέτρων από την Αθήνα. Είναι κτισμένη αμφιθεατρικά στην πλαγιά του λόφου που ακουμπάει στη θάλασσα, απέναντι από την Πελοπόννησο, ανάμεσα στους Δελφούς και στο Μεσολόγγι.

Η παλιά πόλη, που βρίσκεται μέσα στα τείχη, έχει διατηρήσει το δικό της ύφος, την παλιά της φυσιογνωμία. Όπου κι’ αν σταθεί το βλέμμα σου συναντάς την ομορφιά, την αρμονία, τη γαλήνη. Με ευκολία ξετρυπώνεις μικρές και μεγάλες παραδοσιακές λεπτομέρειες, ακόμα και εκεί που κυριαρχεί το τσιμέντο και οι κεραίες των σύγχρονων κτισμάτων. Περπατώντας ανάμεσα στα πλακόστρωτα σοκάκια της πόλης έχεις την αίσθηση ότι θα ανταμώσεις τους ήρωες του 1821, ότι θα έρθεις φάτσα με τον Τζαβέλα, τον Μπότσαρη, το Φαρμάκη, θα δεις το νεαρό πυρπολητή Ανεμογιάννη με τη δάδα στο χέρι ή θα ακούσεις τη βραχνή φωνή του μπάρμπα Γιάννου Βλαχογιάννη.

Κοιτάζοντας από την κορυφή του κάστρου της Ναυπάκτου το πανόραμα του Κορινθιακού και της απέναντι Πελοποννησιακής λωρίδας χάνεις το μέτρο των πραγμάτων. Κάτω, μπροστά στα πόδια σου βλέπεις το μικρό γραφικό, βενετσιάνικο λιμανάκι, να λικνίζεται ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα.

Στα τρεισήμισι χιλιάδες χρόνια της ιστορίας της πόλης αυτής γράφτηκαν πολλές από τις καθοριστικές για την πορεία του Έθνους μας, σελίδες ιστορίας. Από την κάθοδο των Δωριέων μέχρι σήμερα η Ναύπακτος βρισκόταν πάντα στην πρώτη γραμμή του αγώνα και του πολιτισμού. Άνθρωποι γεμάτοι ηρωισμό, μεγαλείο, φαντασία, ρομαντισμό και λεπτότητα γεννήθηκαν, μεγάλωσαν ή έδρασαν σε τούτο το χώρο, όπως ο Μέναιχμος, ο Σοϊδας, ο Ησίοδος, ο Καρκίνος, ο Άπις, ο Κέως, ο Αγέλαος, ο Θερβάντες, ο Βλαχογιάννης, ο Τζαβέλας, ο Φαρμάκης κ.ά.

Η Ναύπακτος, το , όπως την ονόμασαν οι Ενετοί, κτυπήθηκε άπειρες φορές από εισβολείς, κατακτητές, πειρατές, λοιμούς και τους σεισμούς. Το ιστορικό ημερολόγιο της Ναυπάκτου είναι γεμάτο με σημαδιακές ημερομηνίες. Από τα λαμπρότερα συμβάντα της πολυτάραχης ιστορίας της είναι το κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονός, που έλαβε χώρα στον ευρύτερο θαλάσσιο χώρο της, η Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571, όπου νίκησαν οι χριστιανικές δυνάμεις και αναχαιτίσθηκε η προέλαση των Μωαμεθανών προς την Ευρώπη διασώζοντας τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό.

Η Ναύπακτος έχει όλα εκείνα τα στοιχεία που συγκροτούν αυτό που ονομάζουμε γραφικό. Αρκετό πράσινο, άφθονα νερά, γιγάντια αιωνόβια πλατάνια, καθαρή θάλασσα, πεντακάθαρες αυλές με όμορφους κήπους, πανέμορφο οχυρό λιμανάκι, που είναι το μικρότερο και το ωραιότερο της Μεσογείου και το ισχυρό κάστρο της που είναι μάρτυρας της πολυκύμαντης ιστορίας της. Το κλίμα της θεωρείται από τα καλύτερα της χώρας. Είναι εύκρατο μεσογειακό με ήπιο σχετικά χειμώνα και δροσερό καλοκαίρι. Έχει αυξημένες βροχοπτώσεις, σύντομες περιόδους καλοκαιρινής ξηρασίας και μεγάλη ηλιοφάνεια. Η μέση θερμοκρασία της περιοχής είναι 18^ο

Αρχιτεκτονική και πολεοδομική περιγραφή της Ναυπάκτου: Η πόλη παρουσιάζει σήμερα την όψη μιας αστικής συγκρότησης, που αναπτύσσεται κατά μήκος παραλίας πέντε και πλέον χιλιομέτρων. Το τμήμα της πόλης, «ιστορικό κέντρο», που περικλείεται από τα τείχη, παρουσιάζει ενδιαφέρον παραδοσιακό πολεοδομικό σύνολο, που σε συνδυασμό με τις επάλληλες επάλξεις του ενετικού φρουρίου συνθέτουν ένα ιστορικό περιβάλλον. Η περιοχή είναι πυκνοδομημένη υπό αυστηρούς κανόνες οικοδόμησης και αισθητικής έκφρασης. Το οδικό δίκτυο είναι πυκνό με στενούς λιθόστρωτους δρόμους (καλντερίμια) και πέτρινες σκάλες. Στην περιοχή δεξιά και αριστερά του ιστορικού κέντρου υπάρχει μία πολεοδόμηση με δύο ευθύγραμμους οδικούς άξονες, όπου κτίσθηκαν μέχρι το 1930 πολυτελείς αστικές κατοικίες με δυτικοευρωπαϊκά αρχιτεκτονικά στοιχεία. Οι τύποι των παραδοσιακών κατοικιών που συναντάμε στην πόλη της Ναυπάκτου είναι οι: α) λαϊκή-αστική κατοικία δύο ορόφων, β) νεοκλασική κατοικία, με μεμονωμένα δείγματα στη δυτική περιοχή της πόλης (Φανή), γ) νεότερη αστική κατοικία της περιόδου του μεσοπολέμου, στην ανατολική κυρίως περιοχή της πόλης.

Για να διατηρηθεί η παραδοσιακή μορφή της πόλης σήμερα εφαρμόζονται μερικοί μορφολογικοί περιορισμοί δόμησης. Στο «ιστορικό κέντρο», δεν επιτρέπεται καμία επέμβαση που να αλλοιώνει το πολεοδομικό σύνολο και   στη γύρω αυτού περιοχή επιτρέπεται η δόμηση μόνο μέχρι τρεις ορόφους. Η κάλυψη πρέπει να γίνεται υποχρεωτικά με τετράρριχτη στέγη με βυζαντινά κεραμίδια.